Aanbevolen post

De website krijgt een nieuw jasje

De website van het Takketiele Huis krijgt op dit moment een nieuw jasje, daarom komt u op deze blog terecht. Hieronder vindt u Contact: ...

donderdag 31 maart 2011

Monografie: Gember (Zingiber officinale)

Gember is een in de keuken gebruikte specerij met een scherpe, maar voor de liefhebbers aangename smaak. Gember wordt gewonnen uit de wortelstok van de gemberplant, Zingiber officinale, uit de Gemberfamilie.
De scherpe smaak van gember is vooral afkomstig van de chemische verbindingen gingerol en shogaol. Het kan ook gedroogd gebruikt worden, en wordt dan geraspt. Gedroogde gember is scherper van smaak dan verse gember, omdat het meer shogaol bevat dat scherper van smaak is dan gingerol. Gember wordt ook wel ingemaakt in geconcentreerd suikerwater. Gember wordt in Nederland vooral gebruikt in koek en gebak, bijvoorbeeld in gemberkoek, ontbijtkoek en speculaas. In de Indonesische keuken wordt gember veel gebruikt in allerlei hartige gerechten, onder andere in een bij veel mensen geliefd gerecht zoals Babi Ketjap. Djahé is de Indonesische benaming voor gemalen gemberwortel. Gember wordt veel in de Joodse keuken toegepast, bijvoorbeeld in gemberbolus (gebak). Gember vormt een onderdeel van het kerriemengsel.
De olie wordt ook in parfums verwerkt.

Gemberwortelstok

Geschiedenis

Gember zou voor het eerst in Europa gebracht zijn door Marco Polo, die het in China had gezien. Het wordt daar al 3000 jaar geteeld. Vooral in Duitsland werd gember erg geliefd. De Spanjaard Mendoza bracht de gemberteelt in het begin van de 16e eeuw naar West-Indië.
Gemberplanten worden vermeerderd door ze te scheuren. De meeste gember komt van oudsher uit India. Ook West-Afrika, Jamaica, Nigeria, Japan en China zijn grote producenten.

Medicinale toepassingen

Gember wordt al generaties lang gebruikt omdat het libido door het gebruik ervan gestimuleerd zou worden. Gember zou ook een verwarmend effect hebben en de bloedcirculatie stimuleren.
Gember kan ook toegepast worden bij reisziekte, om de misselijkheid te onderdrukken. Hiervoor moet echter een vrij grote hoeveelheid gember gegeten worden, vergelijkbaar met 5-6 bolletjes ingemaakte stemgember.

Gember als wondermiddel voor allerdaagse kwalen

Gember als wondermiddel voor allerdaagse kwalen

Volgens wetenschapper en vooraanstaand kruidendeskundige Dr.Stephen Fulder is er geen beter middel om alledaagse kwalen te bestrijden dan gember. Hij is er zelfs van overtuigd dat geen enkele ander kruid gember kan vervangen als het om misselijkheid en braken gaat.

Zo is uit een onderzoek in het Bartholomew's Hospital in Londen gebleken, dat gember het ideale middel is om misselijkheid bij patiënten die bijkomen uit de narcose na een operatieve ingreep te voorkomen.

Hebt u last van reis- of zeeziekte, neem dan een half uur voor vertrek 1 gram gedroogde gember in. Kauw ook tijdens de reis op stukjes gember. Volgens Fulder wordt de reis er een stuk plezieriger door.

Last van pijnlijke gewrichten of spieren? Meng één deel gembersap met 5 delen sesamolie en wrijf de pijnlije plekkken ermee in. U kunt de olie ook gebruiken bij oorpijn door twee druppels in een plukje watten te laten trekken en dit in de gehoorgang aan te brengen.

Voor problemen met de luchtwegen kan een gembercompres worden gebruikt: doe 100 gram fijngeraspte gember in een goed dichtgebonden linnen of katoenen zakje. Leg dit vervolgens in een grote schaal heet water van ongeveer 70 graden C. Houd deze temperatuur op peil tot het water geel verkleurt (u mag het water eventueel iets warmer maken). Dompel een handdoek in deze vloeistof en leg deze zo heet mogelijk op de borst.
Bij afkoeling de vloeistof opnieuw verhitten. Als de huid rood is geworden heeft het compres zijn werk gedaan en is de bloedcirculatie in dat gebied gestimuleerd.

Op dezelfde manier kunt u te werk gaan bij pijn, zwelling en ontstekingen.

Om het transpireren te bevorderen, matige koorts te bedwingen en een verkoudheid of griep te verdrijven, kan een gemberdrankje worden gemaakt:.

Maar ook als u niets mankeert, is gember oergezond.

Gember is in allerlei soorten te koop bij supermarkten, toko's en reformhuis.

Bron: Gember, geschiedenis, recepten en medicinale werking door Dr. Stephen Fulder (uitg. Bigot & van Rossum).
Op dezelfde manier kunt u te werk gaan bij pijn, zwelling en ontstekingen.

Om het transpireren te bevorderen, matige koorts te bedwingen en een verkoudheid of griep te verdrijven, kan een gemberdrankje  (zie bereidingen)
Maar ook als u niets mankeert, is gember oergezond. Maak eens appel-gember-jam: kook 1 kilo suiker in 1 liter water, voeg 1 kilo geschilde en klein gesneden appeltjes (zonder klokhuis) toe en 50 gram geraspte gemberwortel. Zet de jam op een laag vuur tot het helder is en giet de jam vervolgens over in potjes. Verrukkelijk....

Bereidingen: Gember

Gember Thee

gestresseerd, hoofpijn of gewoon maar zin in een sterk kopje thee dat je oppept voor de ganse dag? Hier is een eenvoudig recept voor een perfecte Adrak Chai (gember thee) uit India
Benodigdheden
  • een half stukje gemalen gember (Adrak)
  • 1½ kop water
  • ½ kop melk
  • 2 tl theebladeren
  • Suiker volgens smaak
Bereiding 

  • Verwarm het water
  • voeg de gemalen gember en de suiker toe en laat koken
  • Voeg de melk toe en breng opnieuw aan de kook
  • Voeg de theebladeren toe en laat 5min trekken tot de thee licht bruin of rood kleurt
  • Zeef de thee en geniet!

Indisch Gember Bier (Adrak Lemon Drink,  Indian Style Ginger Beer)  

Lekker verfrissend drankje en goed voor de spijsvertering.
Benodigdheden
Voor de siroop:
  • 1/2 tl gemalen gember (Adrak)
  • 600 ml water
  • 1¼ kop suiker (je kan ook honing gebruiken)
  • ½ kop citroensap (of limoen)
Voor het gemberbier:
  • gemalen ijs naar smaak
  • Soda of gewoon water
Bereiding
  • meng suiker, 1/2 kop water en de gember
  • roeren op matig vuur tot een siroop bekomen wordt
  • voeg het citroen sap toe, zeef en laat afkoelen
  • bewaar de siroop in een afgesloten fles 
Voor het drankje:
  • neem 4 el siroop
  • voeg soda of water toe
  • voeg gemalen ijs toe

Eenvoudig Gember Drankje

Rasp een stukje verse gember ter grootte van een half suikerklontje (ca. 1 gram) boven een waterglas. Voeg het sap van een halve citroen toe, vul het glas verder met heet water en zoet het met een weinig honing.

appel-gember-jam:

kook 1 kilo suiker in 1 liter water, voeg 1 kilo geschilde en klein gesneden appeltjes (zonder klokhuis) toe en 50 gram geraspte gemberwortel. Zet de jam op een laag vuur tot het helder is en giet de jam vervolgens over in potjes. Verrukkelijk....

woensdag 30 maart 2011

Verwarring: fluitekruid of dollekervel?


Als je het blad van Fluitekruid en Dollekervel bekijkt, zijn ze vrij gelijkaardig. Fluitekruid kan je herkennen aan de holle stengel.


Fluitenkruid (Anthriscus sylvestris) is een plant uit de schermbloemenfamilie (Umbelliferae of Apiaceae). De soort komt in Nederland algemeen voor, in het bijzonder op plaatsen die met gras begroeid zijn. De plant komt veelal talrijk voor in wegbermen die hierdoor wit gekleurd worden.
Het fluitenkruid dankt zijn naam aan het feit dat van de stengel fluitjes gemaakt kunnen worden. Om een fluit te maken moet bij een holle fluitenkruidpijp, met onderaan een dichte knoop, ongeveer halverwege een snee overlangs gemaakt worden.

De schermen zijn samengesteld uit witte bloempjes die tamelijk vroeg bloeien. De stengels zijn hol en gegroefd en vaak roodbewaasd. De plant is behaard en kan 1,5 m hoog worden. De bloem is wit en heeft een doorsnede van 3-4 mm. Elk bloempje heeft een omwindseltje en vijf kroonblaadjes, waarvan er twee kleiner zijn. De bloemen vormen samengestelde schermen met acht tot vijftien schermstralen. De bloeiperiode loopt van april tot juni. De bladeren zijn twee- tot drievoudig geveerd; de onderzijde is zachtbehaard. Fluitenkruid heeft donkerbruine, cilindervormige vruchtjes met een geribde snavel.



Anthriscus sylvestris Fluitenkruidbloemen closeup1.jpg













De dolle kervel (Chaerophyllum temulum) is een tweejarige plant uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae) die in bloei staat van mei tot en met juli. De dolle kervel kan ongeveer 30-140 cm hoog worden.
De dolle kervel heeft het eerste deel van zijn naam te danken aan het feit dat koeien die er veel van eten zich gaan gedragen alsof ze dronken zijn. De dolle kervel is dan ook (licht)giftig. Het tweede deel verwijst naar de uiterlijke gelijkenis die de plant door zijn geveerde bladeren vertoont met echte kervel. De beide plantensoorten zijn niet direct verwant.
De dolle kervel komt voor in Europa (maar vrijwel niet in de meest noordelijke en oostelijke delen), de Kaukasus en Noordwest-Afrika. In Nederland vindt men dolle kervel vooral in Zuid-Limburg, het zuiden van Zeeland, in het rivierengebied en in het oosten en midden van het land.
De dolle kervel groeit op half beschaduwde plekken op droge tot vochtige, voedselrijke en vaak kalkhoudende grond. Ze is veel te vinden in zanderige beekdalbossen, bermen, ruig grasland, heggen, bosranden, struikgewas, houtwallen, braakliggende grond, bij havens, spoorwegterreinen, industrieterreinen, plantsoenen en akkerranden.
De stengel van de dolle kervel is rechtopstaand, paarsrood gevlekt en heeft vrij lange rechtopstaande haren, die voor een deel afstaan. De bladeren zijn donkergroen en worden later soms paarsverkleurend. De bladeren zijn twee- tot drievoudig geveerd en de deelblaadjes zijn eirond tot langwerpig, stomp en getand.
De witte bloemen zijn ongeveer 2 mm groot en vormen samengestelde schermen met vijf tot twaalf stralen. Als de bloemen nog in de knop zitten hangen ze. De kroonbladeren zijn niet behaard.

zondag 27 maart 2011

Boontjes op wandel - het Damvalleimeer

Het was prachtig weer vandaag, dus gewapend met plantenschepje en plastiekzakken trekken we naar de Damvallei. Ons plantengidsje gaat natuurlijk ook mee. We vinden Smeerwortel, Stinkende Gouwe en Bijvoet en Paardenkanstanjeknoppen voor gemmotherapie.
Verder herkennen we de paarse dovenetel,de witte dovenetel, hondsdraf, fluitekruid, zevenblad, vlier, veld- en ridderzuring, speenkruid , zachte ooievaarsbek, vogelwikke, scherp en kruipende boterbloem., gewone hoornbloem, brandnetel, pitrus.
En we zoeken de hele middag vergeefs naar duizendblad, om het dan bij thuiskomst gewoon in de tuin te vinden!!!! De gevonden planten krijgen alvast een plaatsje, alweer wat minder planten om aan te kopen.
We komen natuurlijk ook nog een aantal planten tegen die we niet kunnen identificeren. Misschien moeten we eens kijken voor een determinatiegids.

donderdag 24 maart 2011

Aloë Vera krijgt een bloem

Een paar maanden geleden hebben we de twee Aloë Vera's verplant die ik nog staan had, elk in een lekkere grote pot. Ze staan hier fijn achter de grote ramen en krijgen veel licht. Ik geef ze nu ook regelmatiger water en ik doe er af en toe een klapke mee :-). En kijk, de beloning voor alle goede zorgen: er groeit voorwaar een bloem in.

woensdag 23 maart 2011

Herborist in spe? Moet nog veel leren!

Zondag boventoondag in Leupegem. Ik ben er een beetje te vroeg en besuit nog even te wandelen langs het bos. Ik zie er longkruid bloeien, sneeuwklokjes, braamstruiken, mooie bloeiende paaslelies en nog vanalles. Ik herken zelfs een heel aantal planten.
En voorwaar, ik ontdek zelfs smeerwortel. Of tenminste dat denk ik toch :-) Smeerwortel is één van die planten die we graag in de tuin willen, dus probeer ik er een paar uit de grond te halen, maar ontdek dat dat met je handen alleen niet lukt!
Vanaf nu toch maar een plantenschepje en wat plastiekzakjes in de auto leggen!

maandag 21 maart 2011

TakkeTiele ToverBo(o)nen

TakkeTiele, een woordgrapje. Een paar jaar geleden zeiden de kinderen van onze broer nog Takke tegen An (Ta(nte Ane)kke), en als je iets analoogs doet met mijn naam krijg je Tiele. Maar je kan ook denken aan taktiel of tactile wat dan met aanraken te maken heeft, ik zie het dan wel iets groter: aanraken of voelen, maar met al je zintuigen.
Gisteren ben ik naar de boventonen terugkomdag geweest. Op een bepaald moment noemde Willem de boventonen Toverbonen, een mooie woorspeling die de lading wel dekt: het zijn dan ook magische klanken.
Nu we allebei met kruiden bezig zijn en we te aardig zijn om heks te worden, is een ToverBoontje misschien wel een goed alternatief...

Een (voorlopige ?) naam dus voor ons project. En nog een extra plantvoor de tuin?

Hilde Boone

Bereidingen - slaapzakjes

Vul een klein zakje of kussentje met gedroogde lavendel en hop. Je kan er ook gedroogde oranjebloesem bijdoen. De hop heeft een heel specifieke geur, maar die wordt gemaskeerd door de lavendel en eventueel de oranjebloesem.

Slaapwel!

Bereidingen - Rozemarijn (Rosmarinus officinalis)

  • Rozemarijn Tinctuur
1/5 rozemarijn/ethanol 50°
3 weken laten trekken en dan afgieten.

Rozemarijn is een heerlijk kruid die alles weer laat stromen. Alles mag er zijn en durf het ook weer los te laten. Rozemarijn is opwekkend en stimulerend en geeft je weer nieuwe levenskracht. Rozemarijn zet je ook heel goed in je innerlijke ‘power' en bevordert je manifestatiekracht. Verder voert Rozemarijn alle losgemaakte emoties ook weer af, zodat alles mooi blijft stromen.
Let op: Niet op de nuchtere maag gebruiken. Niet geschikt bij zwangere vrouwen.
Algemene dosering: 3 x 15 druppels per dag in water

  • Rozemarijn Mondwater
Vul een bokaal met gewassen rozemarijn blaadjes en overgiet met warm water. Laat een halfuurtje trekken en zeef het water. Verfrist de adem.

  • Rozemarijn Maceraat
  • Rozemarijn Azijn
  • Rozemarijn koekjes
Ingrediënten:
  • 225 gr bloem
  • 150 gr boter in blokjes
  • 150 gr kristalsuiker
  • 1 theelepel gedroogde munt
  • 1 theelepel gedroogde rozemarijn
  • 1 theelepel karwijzaad
  • 1 ei
Bereidingswijze:
Doe de bloem in een kom. Kneed de blokjes boter erdoor.Giet nu de suiker en de kruiden erbij en kneed ze door het deeg. Tenslotte nog een ei toevoegen:. Rol het deeg op een met bloem bestoven werkblad uit tot een lap van ongeveer 2 cm dik. Steek nu de koekjes uit met behulp van vormpjes of een glas.
Leg de koekjes op een ingevet bakblik. Bak ze 15 à 20 minuten in een voorverwarmde oven op ca 180°.

Bereidingen - Paardenbloem (Taraxacum Officinale)

PaardenbloemTincuur
1/5 paardenbloemwortel/Ethanol 50°, 3 weken laten trekken

PowerMix
een lentekuur
frisse paardenbloemblaadjes, yoghurt, een appel, sap van 1 appelsien en één citroen (ik verkies eigenlijk wel limoen), goed mixen
Je kan er ook een el lijnzaad bij doen, goed voor de darmtransit.

Rozemarijn-rozemarijn-rozemarijn


Ik ruim het bestaande kruidenhoekje op in de tuin, de rozemarijnstruik moet eraan geloven. We willen hem verplaatsen naar een hoek tegen het tuinhuis. Na het snoeien, heb ik een tuintafel vol rozemarijn, op zoek dus naar bereidingen met rozemarijn.





Ik snoei ook een deel van de kamperfoelie, en wied alvast wat onkruid. Waarbij ik de paardenbloem nu heel bewust ontwijk (in tegenstelling tot vroeger), om mijn lente "Powermix" te kunnen maken.
Ondertussen gaat An de maagdenpalm te lijf. Ongelooflijk, het eindresultaat na een paar uur werken is een hele hoop uitgetrokken planten, en slechts een klein stukje leeg bloemperk. Maar we komen er wel...

Rosmaarinus Officinalis
De Latijnse naam Rosmarinus komt van de woorden ros = dauw, en marinus = uit zee komen . Rozemarijn is een aromatisch, struikachtig kruid dat in het oude Rome en Griekenland werd gezien als een heilige plant met vele magische eigenschappen.

De tuin

Ik heb wel een plekje voor wat (voornamelijk keuken-) kruiden in de tuin, maar de Rozemarijn en het onkruid hebben het er best naar hun zin, de rest van de kruiden verdwijnt een beetje in het niets.

Verder hebben we in de tuin een hele hoek met woekerende maagdenpalm, en nog een bloemnperk waar de bloemn echter ver te zoeken zijn. Een kruidentuin in wording?

Ja, waarom niet. An en ik hebben allebei wel een verlanglijstje (en ondertussen ook al allerlei soorten zaadjes gekocht). Er groeit stilletjes aan het idee om een kruidige siertuin aan te leggen (of een sierlijke kruidentuin?). We vinden hier ook een basislijst voor bij Maurice. Een derde bron is dan de lijst met basisplanten uit de cursus.
En aangezien dit een gezamelijk project wordt, willen we hier ook samen een eindwerk over maken.
Vandaar ook deze blog, waarin ik onze stappen en acties wil bijhouden, als een soort dagboek dat we dan kunnen gebruiken als basis voor het schrijfwerk.

Meer bereidingen

We kopen flesjes en FLESSEN, alcohol, inmaakpotten, gedroogde kruiden, glycerine, vaseline, etherische oliën...
Alcohol bij de apotheker is vreselijk duur, we vinden er ook bij Colruyt. Wodka kan natuurlijk ook.
Ik moet nog kaasdoek kopen, een kruiden droogrek...
Rozemarijn tinctuur
1/5 rozemarijn/ethanol 50°

Tinctuur van smeerworteklwortel
1/10 gedroogde smeerwortel/ethanol 50°

Bereidingen - Ocinum Basilicum

Tinctuur
1/5 Basilicum - Ethanol (50%) drie weken laten trekken en dan afgieten

Mondwater
een handvol gekneusde basilicum blaadjes laten trekken in water
gebruik:
voor een frisse adem

Ocinum Basilicum - Boccacio - Keats

De Decamerone (ook wel 'Decameron') is een verhalencyclus van de Italiaanse schrijver Giovanni Boccaccio. De titel is Italiaans voor 'boek der tien dagen'. De cyclus omvat 100 verhalen die tien gasten op een landgoed buiten Florence elkaar tijdens de pestepidemie van 1348 vertellen. Door deze situering is het werk een raamvertelling. Het boek werd voltooid in 1353.

Het verhaal
Zeven jonge vrouwen en drie jonge mannen ontvluchten de pestepidemie die in Florence woedt en verschansen zich in een villa. Zij besluiten elkaar, om de tijd te doden, elke dag een verhaal te vertellen.
Elke dag is een van de tien personen de leider van het gezelschap en bepaalt daarmee ook het onderwerp van de verhalen van die dag. De thema's lopen uiteen van 'verhalen over tegenslag die toch een goede afloop hebben' tot 'verhalen over hoe vrouwen hun man weten te bedriegen'. Elke 'dag' begint met een korte inleiding op het thema en eindigt met een afsluiting.
Een van de verhalen betreft Lisabetta en haar pot met basilicum (IV, 5)

Keats herbruikt dit verhaal in een vertellend gedicht: Isabella, or the Pot of Basil (1818) It tells the tale of a young woman whose family intend to marry her to "some high noble and his olive trees", but who falls for Lorenzo, one of her brothers' employees. When the brothers learn of this they murder Lorenzo and bury his body. His ghost informs Isabella in a dream. She exhumes the body and buries the head in a pot of basil which she tends obsessively, while pining away.

Monografie - Ocinum Basilicum

  1. Inhoudstoffen
Globaal gezien kan men zeggen dat de Franse/Europese basilicum etherische olie bevat die gekarakteriseerd wordt door linalol en 1,8-cineol met kleinere hoeveelheden eugenol en methylchavicol (estragol).
Verder is in de plant aanwezig: tannine, ß-caroteen, vitamine C en kamfer. De verse blaadjes van de plant bestaan voor ongeveer 0,5 tot 1,5 % uit etherische olie, niet alleen afhankelijk van de soort, maar ook van de grond, het klimaat en de oogsttijd.

Vaak voorkomende aromastoffen in de blaadjes zijn: methylchavicol (zoetig, anijs- en venkelachtig), eugenol (kruidnagelachtig), linalol (aromatisch, zoethoutachtig), citronellol (citroengeur), methylcinnamate (kaneel) en cineol.
Verder kan O. basilicum bevatten: Cafeïne-zuur, coumarinezuur, cymeen, limoneen, myrceen, pineen, quercetin, safrol, terpineen en trytofaan.

Een ons verse basilicumbladeren bevat 12 calorieën. Het levert 0,9 g eiwit, 0,3 g vet, 2 g koolhydraten, 91 mg calcium en 0,3 mg ijzer.

Ocinum Basilicum - een eindwerk in wording?

De week na de cursus surf ik het internet af en doorblader een aantal boeken, ik sprokkel bijna zonder moeite zowaar een kleine 100 pagina's bij elkaar.
Wat je allemaal niet te weten komt over basilicum, afkomstig van India waar het een heilig kruid is, bij de Egyptenaren waar het in grafkamers gevonden is (en zelfs een rol speelt bij het balsemen), bij de Grieken als geneeskrachtig kruid, bij de Grieks-Othodoxen om wijwater te bereiden en als plant op het altaar (het groeide rond het graf van Jezus na de wederopstanding).
In Italië zetten meisjes een pot op de vensterbank om vrijers aan te trekken (ik denk dat die van mij stuk is, ;-)
In Roemenië geeft een jongen een takje basilicumn aan een meisje, en dan zijn ze meteen verloofd.In Haïti is het kruid een attribuut van liefdesgodin Erzulie.
Op het platteland van Mexico wordt het soms in de broekzak meegedragen tegen het verliezen van geld en om de ontrouwe minnaar terug te krijgen.

Deze blog

Op 5-6 februari starten An en ik met een herboristen cursus. Ik heb al lang een soort drang om meer te weten over kruiden en planten en hun werking, maar het komt er in het dagelijkse leven niet van om daar werk van te maken.
Dan maar met een cursus, het is meteen een hele onderdompeling, een hele berg informatie om te verwerken. En ons eerste huiswerk: tinctuur maken. Verder wordt er ook gevraagd om te denken aan een eindwerk.
Ik denk eraan om basilicum als onderwerp te nemen, An twijfelt nog.